BeStyleLifestyleStyl romański w architekturze i sztuce

Styl romański w architekturze i sztuce

Styl romański stanowi jedną z najważniejszych epok w rozwoju architektury i sztuki. Jego wpływ widoczny jest w wielu krajach, a cechy charakterystyczne tego stylu kształtowały się przez wieki. W artykule przyjrzymy się bliżej architekturze i sztuce w stylu romańskim, z uwzględnieniem pochodzenia, cech oraz wpływu na późniejsze kierunki.

Historia architektury romańskiej i jej rozwój w Europie

Styl romański pojawił się w Europie w okresie średniowiecza, między X a XII wiekiem. Rozwój architektury romańskiej rozpoczął się po upadku Cesarstwa Karolińskiego. Wraz z odrodzeniem gospodarczym i wzrostem populacji w Europie, nastąpił okres intensywnej budowy, zwłaszcza budowli sakralnych. Wzorując się na architekturze starożytnego Rzymu, budowano monumentalne kościoły i klasztory.

Jest to pierwszy styl architektoniczny, który rozprzestrzenił się na całym kontynencie. Nazwa „romański” pochodzi od słowa „Roman” (rzymski), co ma związek z wykorzystaniem wielu elementów architektury starożytnego Rzymu, choć styl romański składa się również z wpływów innych kultur.

Podstawowymi cechami stylu romańskiego w architekturze są:

  • masywność i ciężkość konstrukcji,
  • grube ściany,
  • łuki półkoliście zakończone,
  • skromne ozdoby fasad.

W sztuce romańskiej dominują:

  • motywy religijne,
  • wyraźne linie i kształty,
  • używanie złota w malarstwie i rzeźbie.

Styl romański w Polsce

W Polsce, styl romański zaczął się rozwijać w XI wieku. Jednym z najstarszych przykładów architektury romańskiej w Polsce jest Rotunda św. Prokopa w Strzelnie. Ważnym elementem polskiej architektury romańskiej były kościoły, które często były budowane w pobliżu klasztorów.

Rotunda św. Prokopa w Strzelnie
Cancre, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons

Inne ważne budowle w stylu romańskim w Polsce to:

  • Katedra w Płocku,
  • Kościół św. Wojciecha w Krakowie,
  • Kościół św. Idziego w Krakowie.
Bazylika katedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Płocku
Fallaner, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons

Charakterystyczne cechy stylu romańskiego w architekturze

Przez wieki, architektura romańska zaczęła się różnicować w zależności od regionu. Na przykład, we Francji dominowały ogromne katedry z wieżami, natomiast w Niemczech romańskie bazyliki.

Masywność i prostota form brył budowli romańskich

Masywność i prostota form to dwie najbardziej charakterystyczne cechy stylu romańskiego. Budowle romańskie cechuje monumentalność, wynikająca z grubości ścian i stosunkowo niewielkich otworów okiennych. Bryły budowli są zazwyczaj proste i zwarte, bez wyrafinowanych detali, które pojawiły się później w stylu gotyckim.

Plan kościoła w architekturze romańskiej

W architekturze romańskiej dominuje plan bazylikowy kościoła. Plan taki składa się z kilku elementów:

  • Nawa główna: centralna część kościoła, często wyższa niż pozostałe części.
  • Nawy boczne: zlokalizowane po obu stronach nawy głównej.
  • Transept: poprzeczna nawa, tworząca krzyż wraz z nawą główną.
  • Apsyda: półkolisty lub wieloboczny zakończenie prezbiterium.

Grubość ścian w budowlach romańskich

Grube ściany były konieczne w architekturze romańskiej ze względu na ciężar stropów i sklepień. Grubość ścian wpłynęła na wnętrza budowli romańskich, które są zazwyczaj ciemne i surowe, z niewielką ilością ozdób.

Sklepienia

Sklepienia odegrały kluczową rolę w architekturze romańskiej. Były one stosowane do wzmacniania konstrukcji i umożliwienia budowy większych przestrzeni. W stylu romańskim często spotykane są sklepienia kolebkowe i sklepienia krzyżowe.

Portale romańskie

Portale w architekturze romańskiej miały nie tylko funkcję praktyczną, ale także symboliczną. Były one często bogato zdobione i stanowiły ważny element fasady kościoła. Portale romańskie zazwyczaj mają formę półkolistą i są ozdobione rzeźbami oraz reliefami o tematyce religijnej.

Przykłady architektury w stylu romańskim

Teraz przyjrzymy się bliżej konkretnym budowlom w stylu romańskim, począwszy od kościołów, poprzez zamki, aż po budowle użyteczności publicznej.

Kościoły

Kościół romański jest jednym z najważniejszych przedstawicieli architektury tego stylu. Jego charakterystycznym elementem jest prosty i masywny plan, często oparty na kształcie krzyża łacińskiego.

W romańskich kościołach, ściany nawy głównej są zazwyczaj wyższe niż ściany naw bocznych. Często są one wsparte grubymi filarami, co pozwala na utrzymanie ciężaru sklepień. Nawy boczne zazwyczaj są niższe i służą jako dodatkowa przestrzeń dla wiernych oraz miejsce na kaplice boczne.

Kolegiata w Tumie pod Łęczycą jest jednym z cenniejszych przykładów architektury romańskiej w Polsce. Jego budowę rozpoczęto w XII wieku. Charakteryzuje się prostotą i masywnością form. Wnętrze kościoła jest stosunkowo ciemne, z grubymi ścianami i małymi oknami, co jest typowe dla stylu romańskiego.

Kolegiata w Tumie pod Łęczycą
Chrumps, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons

Włochy to kraj, w którym styl romański przybrał unikalne formy. Katedra Świętego Marka w Wenecji to przykład tego, jak wpływy bizantyjskie i włoskie łączyły się w architekturze romańskiej. Katedra jest znana ze swoich pięknych mozaik i bogatych zdobień, które różnią się od surowszej estetyki romańskiej w północnej Europie.

Zamki i pałace

Styl romański nie ograniczał się tylko do kościołów. Zamki i pałace także były budowane w tym stylu, szczególnie w średniowiecznej Europie. Charakteryzują się one podobną masywnością i prostotą form, z grubymi ścianami i małymi oknami.

Przykładem może być Zamek Piastowski w Legnicy, jeden z nielicznych zachowanych zamków w Polsce z elementami stylu romańskiego.

Zamek Piastowski w Legnicy
Sławomir Milejski, CC BY-SA 3.0 PL, via Wikimedia Commons

Budowle użyteczności publicznej

Styl romański znalazł również zastosowanie w budowlach użyteczności publicznej, takich jak mosty, ratusze czy szpitale. W Polsce, jednym z takich przykładów jest Ratusz w Strzelcach Opolskich, którego fundamenty pochodzą z XII wieku i zawierają elementy stylu romańskiego.

Ratusz w Strzelcach Opolskich
Iwunka, CC BY-SA 3.0 PL, via Wikimedia Commons

W Europie zachodniej częstym przykładem są romańskie mosty, takie jak Most św. Benezeta w Awinionie, we Francji, który łączy w sobie funkcję praktyczną z imponującą estetyką stylu romańskiego.

Styl romański w sztuce

Sztuka romańska rozwijała się równolegle do architektury i była nierozerwalnie z nią związana. Artyści stylu romańskiego często pracowali w kamieniu, tworząc rzeźby, które zdobiły budowle, a także tworzyli malowidła ścienne, manuskrypty i metaloplastykę. Ta sztuka charakteryzowała się prostotą form i symboliką.

Rzeźby

Rzeźba romańska była nierozerwalnie związana z architekturą. Rzeźby zdobiły portale, kolumny, kapitele i wiele innych elementów budynków. W rzeźbach tych często przedstawiano sceny z życia świętych, Chrystusa i aniołów, ale także motywy roślinne i zwierzęce. Charakteryzują je uproszczone formy i mocne kontury.

Malarstwo

Malarstwo romańskie często miało charakter religijny i ilustrowało sceny z Biblii. W porównaniu z późniejszym malarstwem gotyckim, malarstwo romańskie ma prostsze formy i mniej szczegółów. Techniki malarskie obejmowały malowanie na świeżym tynku (freski) i iluminacje ręcznie pisanych ksiąg.

Zabytki sztuki romańskiej

Zabytki sztuki romańskiej są cennym elementem dziedzictwa kulturowego Europy. Obiekty takie jak Katedra Świętego Jakuba w Santiago de Compostela, Katedra w Modenie, czy freski w kaplicy św. Mikołaja w Leśnicy są nieocenione dla zrozumienia rozwoju sztuki i kultury europejskiej.

Katedra Świętego Jakuba w Santiago de Compostela
stephenD, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons

Wpływ stylu romańskiego na późniejsze kierunki w architekturze i sztuce

Architektura romańska, ze swoją masywnością, prostotą form i innowacjami w konstrukcji, stworzyła podstawy dla późniejszych stylów. Jej wpływ był szczególnie zauważalny w rozwoju architektury gotyckiej, która przejęła wiele romańskich innowacji, ale także wprowadziła nowe.

Styl gotycki, który zaczął się rozwijać w XII wieku, był zarówno kontynuacją, jak i reakcją na styl romański. Wiele elementów stylu gotyckiego, takich jak sklepienie krzyżowo-żebrowe czy przypory, miało swoje korzenie w technikach romańskich, ale gotyk dążył do zwiększenia przestrzeni wewnętrznej i wprowadzenia więcej światła.

Najnowsze

Astygmatyzm – Jak dobrać soczewki kontaktowe?

Astygmatyzm jest jedną z najczęściej występujących wad wzroku, która...

Najlepsze damskie perfumy na co dzień

Perfumy mają wiele zalet: wzmacniają pewność siebie, podkreślają osobisty...

Organiczne Herbaty Kusmi Tea: Rewolucja Smaku w Świecie Naturalnych Herbat

W dzisiejszym świecie, gdzie zdrowy styl życia i troska...

Zestawy perfum damskich – piękny zapach na każdą okazję

Perfumy są niezbędnym dodatkiem do codziennych stylizacji. Nadają się zarówno na co dzień, jak i na specjalne okazje. Wiele pań nie wyobraża sobie wyjścia...

Koszulki polo z logo firmy – jak je zrobić?

Kiedy myślisz o koszulkach polo z logo firmy, wyobrażasz sobie elegancki, ale jednocześnie luźny strój pracowniczy, który bez trudu łączy w sobie styl i...

Podróże związane z nurkowaniem – najlepsze kierunki dla miłośników podwodnego świata

Lubisz nurkować? W Polsce jest parę ciekawych miejsc, w których warto zanurkować, ale warunki termiczne sprzyjają temu tylko przez kilka miesięcy w roku. Lepiej...

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę wpisać swój komentarz!
Proszę podać swoje imię tutaj